Category Archives: Geneeskunde

De Zaak Alzheimer(onderzoek)

Juli leek de maand van Alzheimer onderzoek. Van het verband met slaapproblemen tot het verminderen van symptomen in muizen: onderzoek over de ziekte overspoelde de nieuwsmedia. Maar wat is Alzheimer, en welke behandelingen kunnen we in de toekomst misschien verwachten? Bart De Strooper, directeur van het UK Dementia Research Institute, tracht deze vragen te beantwoorden.

Ontstaan

“Hoe Alzheimer ontstaat is erg vaag. Onderzoekers zijn er nog niet helemaal uit, maar hebben wel een sterk verband gevonden met biochemische veranderingen in amyloïden, proteïnen in de hersenen.” Vertelt hij. “Maar enkel op amyloïden focussen is niet genoeg.”

Er is ook speculatie over andere mogelijke oorzaken. “In de hersenen zitten enkele kanalen waar hersenvloeistof zich door verplaatst. Tijdens het slapen verbreden de kanalen zodat de hersenvloeistof zich beter kan verplaatsen. Maar bij mensen met Alzheimer en slaapproblemen gebeurt dat niet. Maar de verbinding tussen die kanalen en Alzheimer moet nog bewezen worden.”

“Na 10 jaar zorgen deze veranderingen ervoor dat er een ontsteking ontstaat in de hersenen. Dan pas zie je de symptomen van Alzheimer verschijnen. Zoals geheugenverlies, verwardheid, verandering in gedrag, enz.”

Maar er is goed nieuws in aantocht. “Als je naar cijfers kijkt zie je dat mensen alsmaar op latere leeftijd Alzheimer krijgen. Dat is natuurlijk als ze een gezonde conditie behouden.”

Onderzoek

Tijdens onderzoek naar de oorzaak van Alzheimer proberen wetenschappers te kijken naar wat er verkeerd gaat. “Omdat Alzheimer en andere dementievormen vaak een genetische achtergrond hebben wordt door vergelijking met gezonde genen nagegaan hoe het normale proces verstoord wordt. Het meeste onderzoek wordt daarom gedaan naar jonge dementie omdat deze genetisch van aard is, en daarom een makkelijk aangrijpingspunt heeft.”

Onderzoeksmateriaal verzamelen is ook niet altijd makkelijk. “Als de patiënt nog weinig symptomen vertoont is een handtekening van de patiënt zelf genoeg. Maar als de patiënt al dement is moet het ethisch comité het verzamelen van gegevens en materiaal aanvaarden voordat bloed en andere proefstalen genomen mogen worden. Dat materiaal is dan vrij beschikbaar voor ons, en we moeten ons dan niet meer zorgen maken om toestemming te vragen aan de patiënt waardoor we sneller en efficiënter kunnen werken.”

Nadat onderzoek is uitgetest op dieren gebeurt de laatste fase bij patiënten in de vorm van therapie. “Vanwege de ethische kwestie proberen we patiënten te zoeken die in de beginnende fase van dementie zitten. Dat is ook handiger om de verschillen te vergelijken met normale patiënten van dezelfde leeftijdscategorie.”

Voor de behandeling van Alzheimer is nog altijd geen simpele medicatie in zicht. “Van alle dementerende ziekten is Alzheimer de belangrijkste. Ik denk niet dat een enkel wondermiddel ooit op de markt zal verschijnen. Maar verschillende behandelingen, therapieën en medicaties die zich op specifieke oorzaken focussen zijn niet zo vergezocht.”  Verklaart hij. “Je moet je bedenken dat we 20 jaar achterstaan op kankeronderzoek.”

Maatschappij

“Alzheimer zal een grote belasting vormen op de maatschappij” noteert De Strooper. “We moeten daarom goed nadenken over hoe we de ondersteuning organiseren en financieren. De WHO, World Health Organisation, raadt landen nu al aan om minstens 1-2% van alle kosten aan Alzheimer aan onderzoek te spenderen.”

Die houding wordt ook gedeeld door Marleen Verbist, van wie de moeder aan Alzheimer leed. “Vanuit de overheid is er niet echt hulp beschikbaar voor mensen met Alzheimer en dementie. De ziekenkas organiseert infoavonden waar families ervaringen met elkaar kunnen uitwisselen, maar echt concrete hulp wordt er niet aangeboden. Een patiënt kan wel een onderzoek laten doen met een vraag  aan de Federale Overheids Dienst om financiële bijstand te krijgen op basis van een puntenstelsel. Maar de patiënt krijgt die punten pas wanneer hij de symptomen van de late stadia van dementie vertoont.”

“Wanneer de meeste mensen met Alzheimer geconfronteerd worden gaan ze zich terugtrekken omdat ze niet weten hoe ze ermee om moeten gaan. Vooral in het begin is het moeilijk omdat de persoonlijkheid van de patiënt veranderd. Daarom zou ik het liefst willen dat de overheid meer sensibiliseert.”

“Op dit moment zijn het vooral privé-initiatieven en vrijwilligers die in ziekenhuizen, dagverblijven en ziekenzorg die hulp bieden. In Herentals heb ik enkele winkels gezien die een sticker met ‘dementievriendelijk‘ op hun etalage hebben kleven.”

“In Nederland is er een dorp dat speciaal gemaakt en aangepast is voor mensen met dementie. Die mensen kunnen daar naar de kapper gaan, winkelen, wandelen, sporten enz. Zo kunnen ze hun waardigheid blijven behouden. Het zou leuk zijn als wij ook zoiets in België zouden hebben.”


Over Bart De Strooper

Bart De Strooper_2017.jpgBart De Strooper werkte 10 jaar aan het VIB, Vlaams Instituut voor Biotechnologie, waar hij een team van 250 wetenschappers leidde in Alzheimer onderzoek en gaf advies aan Stichting Alzheimer Onderzoek, een humanitaire organisatie.

Op 1 januari 2017 nam hij ontslag aan het VIB om te werken als nieuwe directeur van het UK Dementia Research Institute in het Verenigd Koninkrijk.

Advertisements

Geluid als wapen

Wie ooit naar een concert is geweest zonder oordopjes weet dat harde muziek pijnlijk kan zijn voor de oren. Maar wat als je een stap verder gaat en een wapen creëert dat het gehoor aanvalt?

Verschillende VS ambassadeurs in Cuba zijn het slachtoffer zijn geworden van een supersonisch wapen. Dat vertelt Heather Nauert, de Amerikaanse State Department Spokesperson, in een artikel van Time. De ambassadeurs kregen in 2016 last van onverklaarbaar hoorverlies.

Na maanden van onderzoek concludeerde personeel van de VS dat de ambassadeurs bloot werden gesteld aan een apparaat dat gebruik maakt van geluidgolven die buiten de menselijke gehoorfrequentie vallen zoals bijvoorbeeld een hondenfluitje.

Het is nog niet meteen duidelijk of het apparaat gebruikt werd als wapen, of dat het een ander doel had.

In een artikel van Seeker worden de technische aspecten van een supersonisch wapen bekeken.

Hoeveelheid Sperma westerse mannen gehalveerd

Westerse mannen produceren minder sperma dan 50 jaar geleden. Dat blijkt uit een internationale studie vanuit Harvard.

Eerdere studies hadden ook al aangetoond dat er een afname van sperma was, maar ze de resultaten daarvan werden betwijfeld door onderzoekers.

De exacte oorzaken voor de afname in sperma zijn nog niet bekend. Maar onderzoekers vermoeden dat de moderne levensstijl, onze omgeving en het gebruik van chemicaliën een mogelijke oorzaak kan zijn. Dit heeft ertoe geleid dat sommige mensen de contraceptie pil ervan verdenken een oorzaak te zijn omdat ze gebruikt maakt van oestrogeen dat vruchtbaarheid bij mannen kan verlagen.

Hoewel er nog geen behandeling voor het probleem is gevonden, hebben onderzoekers aan Harvard University in maart een doe-het-zelf test ontwikkeld voor mannen om thuis hun vruchtbaarheid te meten.

Bijengif wordt mogelijke HIV-bestrijding

Onderzoekers aan de Washington University School of Medicinehebben een eerste succesvolle test gedaan met synthetische melitten, het gif van bijen, om HIV-1, het virus dat AIDS verspreidt, te bestrijden . Melitten in de is een erg potente gifstof. Studies hadden eerder al aangetoond dat de stof tumorcellen kan vernietigen.

De gifstof wordt in een nanodeeltje geladen. Nanodeeltjes zijn te klein om de rode bloedcellen te beschadigen, maar groot genoeg om virussen aan te vallen. De deeltjes hechten zich aan het HIV-1 virus en beginnen gaatjes te maken in de beschermende lagen van het virus. Hierdoor wordt een essentieel deel van het virus verwijderd.

De productie is zeer goedkoop. Daarom hopen de onderzoekers om snel een commerciële vaginale gel te ontwikkelen die infectie door HIV tegengaat.